خارجى و گرما ، و پشه و غيره و از كثافتهائى كه حشرات ناقل آنها شده ، بعد هم توجه مستقيم به خود جسم ، و اهميت دادن بنظافت عمومى و خصوصى بدن ، لطافت خصوصى مربوط به اعضاى حواس مانند چشم ، دهان ، گوش و دماغ ، همه اينها جزو مسائل بهداشت هستند . در مسئله حفظ بهداشت اعمالى هست كه روزانه انجام آنها بهر انسانى واجب است . چون رعايت آنها سلامتى بدن را حفظ مىكند ، مانند ، استحمام به صورت صحيح ، و با شروط مخصوصى كه علم بهداشت تعيين كرده ، آن هم در وقتهاى معين ، بعد از آن ورزش روزانه ، و توجه بلباسهاى داخلى ( زير پيراهن ، شورت ) و خارجى از حيث نوع بافت و نظافت آنها ، بعد هم دورى جستن از عادات زشت مانند شب زنده دارى و انجام ساير اعمالى كه جسم را ناتوان مىكند ، و ذكر همه آنها در اينجا لازم نمىباشد اينها مطالب مختصرى از بهداشت است كه رابطه كامل با مثل مشهور ( پيش‌گيرى و بهداشت بهتر از معالجه است ) دارد . اين رساله امام رضا ( ع ) كه در بيان مطالب ، بسيار شيوا و رسا است و يكى از نوادر زمان خود مىباشد . شامل نصايح طبى گرانبهايى است كه اگر هر عالمى از علماى طب بخواهد اين رساله را تشريح كند ، و يا تعليقى بر آن بنويسد ، مسلما بتاليف چندين كتاب پر حجم نيازمند خواهد شد . باز هم نخواهد توانست حق مطالب دقيق اين رساله را ادا كند ، و اين رساله پر مغز و علمى بطور اختصار شامل تعدادى از علوم طبيعى مانند : 1 - علم تشريح . 2 - علم زيست‌شناسى . 3 - علم وظايف الاعضا ( فيزيولوژى 4 - علم امراض و پائولوژى 5 - علم حفظ بهداشت ، مىباشد . قسمت بيشترى از علم پيش‌گيرى را هم شامل است . مانند علم غذاها و علم شيمى ، و ساير علوم مربوط به پيش‌گيرى .